Deputy Director Syllabus (Class-1): સંપૂર્ણ અભ્યાસક્રમ અને તૈયારી

ગુજરાત જાહેર સેવા આયોગ (GPSC) દ્વારા ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર, ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી એન્ડ હેલ્થ, ક્લાસ-1 (જાહેરાત ક્રમાંક: 34/2026-27) ની પરીક્ષા માટેની તૈયારી કરી રહેલા ઉમેદવારો માટે આ એક વિસ્તૃત માર્ગદર્શિકા છે. આ લેખનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તમને પરીક્ષાની સંપૂર્ણ પેટર્ન, વિષયવાર અભ્યાસક્રમ, અસરકારક અભ્યાસ યોજના અને તૈયારી માટેની મહત્વપૂર્ણ ટિપ્સ પ્રદાન કરવાનો છે. યોગ્ય આયોજન અને વ્યૂહરચના સાથે, તમે આ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષામાં ચોક્કસ સફળતા મેળવી શકો છો.

સંપૂર્ણ પરીક્ષા પેટર્ન (Prelim Exam)

ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર, ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી એન્ડ હેલ્થ, ક્લાસ-1 ની પ્રિલિમ પરીક્ષાની પેટર્ન સમજવી એ સફળતાનો પ્રથમ પડાવ છે. આ પરીક્ષામાં કયા વિષયોનો સમાવેશ થાય છે, દરેક વિષયના કેટલા ગુણ હોય છે, પરીક્ષાનો કુલ સમયગાળો કેટલો છે અને નેગેટિવ માર્કિંગ છે કે નહીં, તે જાણવું અત્યંત જરૂરી છે.

નોંધ: જાહેરાત ક્રમાંક 34/2026-27 ના સુધારા (Corrigendum) મુજબ, પરીક્ષા પેટર્નમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે કે કેમ તે માટે ઉમેદવારોએ સત્તાવાર સૂચનાઓ ધ્યાનપૂર્વક તપાસવી જોઈએ. અહીં આપેલી પેટર્ન સામાન્ય રીતે GPSC ની પરીક્ષાઓ માટે લાગુ પડતી હોય છે.

વિષયો, ગુણ, સમય અને નેગેટિવ માર્કિંગ

પ્રિલિમ પરીક્ષા સામાન્ય રીતે બહુવિકલ્પી પ્રશ્નો (MCQs) સ્વરૂપે હોય છે. તેમાં નીચે મુજબના મુખ્ય વિભાગો હોઈ શકે છે:

• વિષય 1: સામાન્ય અભ્યાસ (General Studies) – જેમાં ગુજરાતનો ઇતિહાસ, ભૂગોળ, કલા, સંસ્કૃતિ, સાહિત્ય, ભારતીય રાજકારણ, અર્થતંત્ર, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, વર્તમાન પ્રવાહો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
• વિષય 2: સંબંધિત વિષય (Concerned Subject) – આ કિસ્સામાં, તે ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી અને હેલ્થ સંબંધિત વિષયો હશે.

કુલ ગુણ: સામાન્ય રીતે 200 ગુણ (દરેક વિષયના 100 ગુણ)

કુલ પ્રશ્નો: સામાન્ય રીતે 200 પ્રશ્નો (દરેક વિષયના 100 પ્રશ્નો)

પરીક્ષાનો સમયગાળો: 3 કલાક (180 મિનિટ)

નેગેટિવ માર્કિંગ: હા, સામાન્ય રીતે ખોટા જવાબ દીઠ 0.33 ગુણ અથવા 1/3 ગુણ બાદ કરવામાં આવે છે. આ અંગે સત્તાવાર સૂચના ચકાસવી આવશ્યક છે.

પરીક્ષા પેટર્નનો સારાંશ (Table Format)

વિગત	માહિતી
પરીક્ષાનો પ્રકાર	બહુવિકલ્પી પ્રશ્નો (MCQs) – પ્રિલિમ
વિષયો	1. સામાન્ય અભ્યાસ (General Studies) 2. ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી અને હેલ્થ (Concerned Subject)
કુલ પ્રશ્નો	200 (આશરે)
કુલ ગુણ	200 (આશરે)
પરીક્ષાનો સમય	3 કલાક (180 મિનિટ)
નેગેટિવ માર્કિંગ	હા (સામાન્ય રીતે 1/3 ગુણ)

વિષયવાર વિગતવાર ટોપિક બ્રેકડાઉન

પરીક્ષાની પેટર્ન સમજ્યા પછી, હવે આપણે દરેક વિષયમાં સમાવિષ્ટ મુખ્ય ટોપિક્સ પર ઊંડાણપૂર્વક નજર નાખીએ. આ વિગતવાર વિશ્લેષણ તમને તમારી તૈયારીને યોગ્ય દિશા આપવામાં મદદ કરશે.

વિષય 1: સામાન્ય અભ્યાસ (General Studies)

આ વિભાગ ઉમેદવારના સામાન્ય જ્ઞાન અને વર્તમાન પરિસ્થિતિ અંગેની સમજ ચકાસે છે. તેમાં નીચેના મુખ્ય ક્ષેત્રો આવરી લેવા જોઈએ:

A. ગુજરાતનો ઇતિહાસ, ભૂગોળ, કલા, સંસ્કૃતિ અને સાહિત્ય

• ઇતિહાસ: પ્રાચીન, મધ્યકાલીન અને આધુનિક ગુજરાતનો ઇતિહાસ; સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ગુજરાતનું યોગદાન; મુખ્ય રાજવંશો અને શાસકો.
• ભૂગોળ: ગુજરાતની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ, નદીઓ, પર્વતો, આબોહવા, જમીન, કૃષિ, કુદરતી સંસાધનો.
• કલા અને સંસ્કૃતિ: ગુજરાતના મુખ્ય તહેવારો, લોકનૃત્યો, સંગીત, સ્થાપત્ય, મંદિરો, મહેલો, શિલ્પકળા.
• સાહિત્ય: ગુજરાતી સાહિત્યના મુખ્ય કવિઓ, લેખકો, તેમની કૃતિઓ, સાહિત્યિક પ્રવાહો.
• વસ્તી: ગુજરાતની વસ્તી – વિતરણ, ઘનતા, સાક્ષરતા દર, જાતિ ગુણોત્તર.

B. ભારતનું બંધારણ, રાજ્યવ્યવસ્થા, પંચાયતી રાજ

• બંધારણ: ભારતીય બંધારણની મુખ્ય વિશેષતાઓ, પ્રસ્તાવના, મૂળભૂત અધિકારો, રાજનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો, મૂળભૂત ફરજો.
• કેન્દ્ર સરકાર: રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, વડાપ્રધાન, મંત્રીમંડળ, સંસદ (લોકસભા અને રાજ્યસભા).
• રાજ્ય સરકાર: રાજ્યપાલ, મુખ્યમંત્રી, મંત્રીમંડળ, રાજ્ય વિધાનમંડળ.
• ન્યાયતંત્ર: સર્વોચ્ચ અદાલત, ઉચ્ચ અદાલતો, નીચલી અદાલતો.
• પંચાયતી રાજ: 73મો અને 74મો બંધારણીય સુધારો, પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓની રચના અને કાર્યો.

C. સામાન્ય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી

• ભૌતિક વિજ્ઞાન: ગતિ, બળ, ગુરુત્વાકર્ષણ, પ્રકાશ, ધ્વનિ, વીજળી, ચુંબકત્વ.
• રસાયણ વિજ્ઞાન: પદાર્થના ગુણધર્મો, રસાયણો, એસિડ-બેઝ, ઓર્ગેનિક અને ઇનઓર્ગેનિક રસાયણશાસ્ત્રના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો.
• જીવ વિજ્ઞાન: માનવ શરીર, રોગો, પોષણ, વનસ્પતિશાસ્ત્ર, પ્રાણીશાસ્ત્ર, પર્યાવરણ.
• ટેકનોલોજી: અવકાશ સંશોધન, સંરક્ષણ ટેકનોલોજી, બાયોટેકનોલોજી, માહિતી ટેકનોલોજી (IT).

D. વર્તમાન પ્રવાહો (Current Affairs)

• રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વના બનાવો: છેલ્લા 6-12 મહિનાના મુખ્ય સમાચાર, રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ, પુરસ્કારો, સમિટ્સ.
• આર્થિક અને સામાજિક મુદ્દાઓ: નવી યોજનાઓ, બજેટ, આર્થિક સર્વેક્ષણ, સામાજિક સુધારાઓ.
• પર્યાવરણ: પર્યાવરણીય સમસ્યાઓ, જળવાયુ પરિવર્તન, પ્રદૂષણ, સંરક્ષણ પ્રયાસો.

E. ભારત અને ગુજરાતનું અર્થતંત્ર

• ભારતીય અર્થતંત્ર: આયોજન, વૃદ્ધિ, વિકાસ, કૃષિ, ઉદ્યોગ, સેવા ક્ષેત્ર, બેંકિંગ, નાણાકીય નીતિ, ફુગાવો.
• ગુજરાતનું અર્થતંત્ર: GSDP, કૃષિ, ઉદ્યોગ, વેપાર, માળખાકીય સુવિધાઓ, વિકાસલક્ષી યોજનાઓ.

વિષય 2: ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી અને હેલ્થ (Concerned Subject)

આ વિભાગ સીધો જ ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર, ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી એન્ડ હેલ્થના કાર્યક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલો છે. તેમાં ઔદ્યોગિક સુરક્ષા અને આરોગ્યના વિવિધ પાસાઓનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ જરૂરી છે.

• ઔદ્યોગિક સુરક્ષાના સિદ્ધાંતો:
• જોખમ મૂલ્યાંકન (Risk Assessment) અને વ્યવસ્થાપન (Risk Management).
• ઘટના તપાસ (Accident Investigation) અને નિવારણ.
• સુરક્ષા ઓડિટ (Safety Audits) અને નિરીક્ષણ (Inspection).
• કામગીરી સુરક્ષા (Process Safety).
• મશીનરી સુરક્ષા (Machinery Safety).
• ઇલેક્ટ્રિકલ સુરક્ષા (Electrical Safety).
• ફાયર સેફ્ટી (Fire Safety) – નિવારણ, શોધ, દમન, બહાર નીકળવાની યોજનાઓ.
• ખતરનાક પદાર્થોનું સંચાલન (Handling of Hazardous Substances).
• પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) – પ્રકાર, ઉપયોગ અને જાળવણી.
• ઔદ્યોગિક આરોગ્ય (Industrial Hygiene):
• વ્યવસાયિક સ્વાસ્થ્ય જોખમો (Occupational Health Hazards) – ભૌતિક, રાસાયણિક, જૈવિક, અર્ગોનોમિક.
• શોર (Noise), કંપન (Vibration), તાપમાન, પ્રકાશ.
• ઝેરી રસાયણો (Toxic Chemicals) અને તેમનું શોષણ.
• વ્યવસાયિક રોગો (Occupational Diseases) – કારણો, લક્ષણો, નિવારણ.
• પૂરતી વેન્ટિલેશન (Ventilation) અને હવા શુદ્ધિકરણ (Air Purification).
• આરોગ્ય દેખરેખ (Health Surveillance) અને તબીબી પરીક્ષાઓ.
• ઔદ્યોગિક કાયદાઓ અને નિયમો:
• ફેક્ટરીઝ એક્ટ, 1948 અને સંબંધિત નિયમો (ગુજરાત ફેક્ટરીઝ રૂલ્સ).
• શોપ્સ એન્ડ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ એક્ટ.
• પર્યાવરણ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1986.
• ખતરનાક કચરાનું વ્યવસ્થાપન.
• આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો (ISO, OHSAS) – જો લાગુ પડતા હોય.
• ઇમરજન્સી મેનેજમેન્ટ (Emergency Management):
• ઇમરજન્સી પ્લાનિંગ અને તૈયારી.
• ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમો.
• ડ્રિલ્સ અને તાલીમ.
• માનવ પરિબળો (Human Factors) અને વર્તન (Behavioral Safety):
• માનવ ભૂલો (Human Errors) અને તેના કારણો.
• સુરક્ષા સંસ્કૃતિ (Safety Culture)નું નિર્માણ.

મહત્વપૂર્ણ સૂચન: ઉપરોક્ત ટોપિક્સ એક સામાન્ય માર્ગદર્શિકા છે. ઉમેદવારોએ સત્તાવાર અભ્યાસક્રમ મુજબ તમામ પેટા-ટોપિક્સનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ.

અઠવાડિયા પ્રમાણે વાસ્તવિક અભ્યાસ આયોજન (Study Plan/Timetable)

આટલા મોટા અભ્યાસક્રમને આવરી લેવા માટે એક વ્યવસ્થિત અને વાસ્તવિક અભ્યાસ યોજના બનાવવી ખૂબ જ જરૂરી છે. અહીં 12 અઠવાડિયા માટેનું એક સૂચિત આયોજન આપવામાં આવ્યું છે, જેને તમે તમારી જરૂરિયાત મુજબ બદલી શકો છો.

12-અઠવાડિયાનું અભ્યાસ આયોજન

અઠવાડિયું	મુખ્ય ધ્યાન	વિષયો/ટોપિક્સ	કાર્યો/પ્રવૃત્તિઓ
અઠવાડિયું 1-2	પાયો મજબૂત કરવો	સામાન્ય અભ્યાસ: ગુજરાતનો ઇતિહાસ, ભૂગોળ, બંધારણ (મૂળભૂત બાબતો)	વાંચન, નોટ્સ બનાવવા, MCQs પ્રેક્ટિસ
અઠવાડિયું 3-4	વિષય જ્ઞાન	ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી: સિદ્ધાંતો, જોખમ મૂલ્યાંકન, ઘટના તપાસ	વિગતવાર અભ્યાસ, ખ્યાલો સમજવા, દાખલાઓ જોવા
અઠવાડિયું 5	વર્તમાન પ્રવાહો અને વિજ્ઞાન	સામાન્ય અભ્યાસ: વર્તમાન પ્રવાહો (છેલ્લા 6 મહિના), સામાન્ય વિજ્ઞાન (ભૌતિક/રસાયણ)	ન્યૂઝપેપર વાંચન, MCQ પ્રેક્ટિસ, વિજ્ઞાનના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો
અઠવાડિયું 6	કાયદાકીય પાસું	ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી: ફેક્ટરીઝ એક્ટ, 1948, સંબંધિત નિયમો	કાયદાકીય જોગવાઈઓ સમજવી, મુખ્ય કલમો યાદ રાખવી
અઠવાડિયું 7	આરોગ્ય અને પર્યાવરણ	સામાન્ય અભ્યાસ: પર્યાવરણ, ભારત/ગુજરાત અર્થતંત્ર (મૂળભૂત); ઇન્ડસ્ટ્રિયલ હેલ્થ: વ્યવસાયિક રોગો	અર્થતંત્રના મુખ્ય સૂચકાંકો, પર્યાવરણીય મુદ્દાઓ, આરોગ્યના જોખમો
અઠવાડિયું 8	વિસ્તૃત વિષય અભ્યાસ	ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી: ફાયર સેફ્ટી, PPE, ઇમરજન્સી મેનેજમેન્ટ	વ્યવહારુ પાસાઓ પર ધ્યાન, કેસ સ્ટડીઝ
અઠવાડિયું 9	વિવિધ વિષયોનું મિશ્રણ	સામાન્ય અભ્યાસ: કલા, સંસ્કૃતિ, સાહિત્ય, ભારત/ગુજરાત અર્થતંત્ર (ઊંડાણપૂર્વક); ઇન્ડસ્ટ્રિયલ હેલ્થ: જોખમો (શોર, કંપન)	મિશ્ર અભ્યાસ, MCQs
અઠવાડિયું 10	પુનરાવર્તન અને પ્રેક્ટિસ	બધા વિષયોનું પુનરાવર્તન; અગાઉના વર્ષના પ્રશ્નપત્રો	મોક ટેસ્ટ આપવી, નબળા મુદ્દાઓ પર કામ કરવું
અઠવાડિયું 11	વિષય-વિશેષ	ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી અને હેલ્થના બાકી ટોપિક્સ; કાયદાકીય અંડરસ્ટેન્ડિંગ	ઊંડાણપૂર્વક સમજ, કાયદાકીય મુદ્દાઓ પર ધ્યાન
અઠવાડિયું 12	અંતિમ પુનરાવર્તન અને રિવિઝન	સંપૂર્ણ અભ્યાસક્રમનું ઝડપી પુનરાવર્તન, મુખ્ય સૂત્રો, કાયદા અને વ્યાખ્યાઓ	નોટ્સ અને ફ્લેશકાર્ડ્સનો ઉપયોગ, આત્મવિશ્વાસ વધારવો

અભ્યાસ આયોજન માટે ટિપ્સ:

• વાસ્તવિક બનો: દરરોજ 8-10 કલાકનો અભ્યાસ લક્ષ્ય રાખો, પરંતુ વચ્ચે વિરામ લેવાનું ભૂલશો નહીં.
• નિયમિતતા: દરરોજ અભ્યાસ કરો, ભલે થોડા કલાકો માટે જ હોય.
• પુનરાવર્તન: નવા ટોપિક્સ શીખવા જેટલું જ પુનરાવર્તન પણ મહત્વનું છે.
• મોક ટેસ્ટ: નિયમિતપણે મોક ટેસ્ટ આપો અને તમારા પ્રદર્શનનું વિશ્લેષણ કરો.
• સ્વાસ્થ્ય: પૂરતી ઊંઘ લો, સ્વસ્થ આહાર લો અને તણાવ ઓછો કરો.

ભલામણ કરેલ મફત સામગ્રી અને અગાઉના પેપરની વ્યૂહરચના

તૈયારી માટે યોગ્ય અભ્યાસ સામગ્રી અને જૂના પ્રશ્નપત્રોનો ઉપયોગ તમારી સફળતાની શક્યતાઓને અનેકગણી વધારી શકે છે.

મફત અભ્યાસ સામગ્રી

• NCERT પુસ્તકો: ધોરણ 6 થી 12 સુધીના વિજ્ઞાન, ઇતિહાસ, ભૂગોળ અને અર્થશાસ્ત્રના NCERT પુસ્તકો સામાન્ય અભ્યાસનો મજબૂત પાયો બનાવે છે.
• ગુજરાત સરકારની વેબસાઇટ્સ: ગુજરાત સરકારની વિવિધ યોજનાઓ, આંકડાકીય માહિતી, અને નીતિઓ માટે સંબંધિત વિભાગોની વેબસાઇટ્સ તપાસો.
• ઓનલાઈન શૈક્ષણિક પ્લેટફોર્મ્સ: YouTube પર ઘણા શૈક્ષણિક ચેનલો મફતમાં વિજ્ઞાન, ઇતિહાસ, બંધારણ અને વર્તમાન પ્રવાહો જેવા વિષયો પર સારા વિડિઓઝ પ્રદાન કરે છે.
• ઓનલાઈન ન્યૂઝ અને એનાલિસિસ: પ્રતિષ્ઠિત સમાચાર વેબસાઇટ્સ અને સામયિકો વર્તમાન પ્રવાહોથી માહિતગાર રહેવા માટે ઉપયોગી છે.
• ફેક્ટરીઝ એક્ટ અને નિયમો: ભારત સરકારના લેબર મિનિસ્ટ્રી અને ગુજરાત સરકારના ઉદ્યોગ વિભાગની વેબસાઇટ્સ પરથી સંબંધિત કાયદા અને નિયમોના PDF મફતમાં ઉપલબ્ધ હોઈ શકે છે.
• વિવિધ શૈક્ષણિક બ્લોગ્સ અને ફોરમ: સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી માહિતી અને ચર્ચાઓ પૂરી પાડે છે.

અગાઉના વર્ષના પ્રશ્નપત્રો (Previous Year Papers) ની વ્યૂહરચના

1. સંગ્રહ કરો: GPSC ની વેબસાઇટ પર અથવા અન્ય ઓનલાઈન સ્ત્રોતો પરથી ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર (જો ઉપલબ્ધ હોય) અથવા સમાન સ્તરની અન્ય પરીક્ષાઓના અગાઉના વર્ષના પ્રશ્નપત્રો મેળવો.
2. વિશ્લેષણ કરો: પ્રશ્નપત્રોનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરો. કયા વિષયોમાંથી વધુ પ્રશ્નો પૂછાય છે, કયા ટોપિક્સ પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવે છે, પ્રશ્નોનું સ્તર કેવું છે, તે સમજો.
3. પેટર્ન શોધો: વારંવાર પૂછાતા ટોપિક્સ અને પ્રશ્નોની પેટર્ન ઓળખો.
4. સમય મર્યાદામાં ઉકેલો: પરીક્ષા જેવી જ સમય મર્યાદામાં પ્રશ્નપત્રો ઉકેલવાની પ્રેક્ટિસ કરો. આનાથી સમય વ્યવસ્થાપનમાં સુધારો થશે.
5. ભૂલોમાંથી શીખો: ખોટા પડેલા પ્રશ્નોના સાચા જવાબો શોધો અને તે ટોપિક્સનું પુનરાવર્તન કરો.
6. મહત્વના કાયદાઓ અને સિદ્ધાંતો: ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી અને હેલ્થ સંબંધિત કાયદાઓ અને સિદ્ધાંતો પર આધારિત પ્રશ્નો પર ખાસ ધ્યાન આપો.

ચેતવણી: હંમેશા સત્તાવાર અભ્યાસક્રમ અને સૂચનાઓને પ્રાધાન્ય આપો. ઓનલાઈન મળતી બિનસત્તાવાર માહિતી પર સંપૂર્ણપણે આધાર રાખશો નહીં.

નિષ્કર્ષ

ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર, ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી એન્ડ હેલ્થ, ક્લાસ-1 ની પરીક્ષા એ એક પડકારજનક પણ લાભદાયી તક છે. ઉપરોક્ત વિગતવાર અભ્યાસક્રમ, પરીક્ષા પેટર્ન, અભ્યાસ યોજના અને તૈયારીની વ્યૂહરચના તમને આ પરીક્ષામાં સફળતા મેળવવા માટે એક મજબૂત માર્ગદર્શન પૂરું પાડશે. યાદ રાખો, સતત પ્રયાસ, યોગ્ય આયોજન અને સકારાત્મક અભિગમ એ સફળતાની ચાવી છે. નિયમિત અભ્યાસ, પુનરાવર્તન અને મોક ટેસ્ટ દ્વારા તમે તમારા જ્ઞાનને વધુ નિખારી શકો છો. શુભકામનાઓ!

ઉપયોગી લિંક્સ અને તૈયારી સામગ્રી

• અગાઉના વર્ષના પ્રશ્નપત્રો
• અભ્યાસક્રમ (Syllabus)
• કરન્ટ અફેર્સ
• ઓનલાઈન મોક ટેસ્ટ

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)